Yerel Gençlik Katılımı ve Gençlik Stratejisi Projesi, İzmir’de yaşayan gençlerin yerel karar alma süreçlerine aktif katılımını artırmayı amaçlayan hak temelli bir gençlik projesidir. Proje, Mayıs–Aralık 2025 tarihleri arasında 17–30 yaş arası gençlerin katılımıyla gerçekleştirilmiştir.

Yerel gençlik politikalarının çoğu zaman gençlerin ihtiyaç ve sorunlarını dikkate almadan şekillendiği gerçeğinden yola çıkan projemizde, gençlerin yalnızca hizmetlerin yararlanıcısı değil, aynı zamanda politika üretim süreçlerinin öznesi olmaları ana amacımızdır.

Proje, İsveç Başkonsolosluğu’nun mali desteğiyle hayata geçirilmiştir.

Proje kapsamında;

Gençlerin kapsayıcı ve ihtiyaç temelli yerel gençlik politikalarının oluşturulmasında aktif rol almaları için güçlendirilmesi,
Demokratik katılım kültürünün gençler arasında yaygınlaştırılması,
Yerel yönetimlerin gençleri politika üretim süreçlerine dahil etme kapasitesinin artırılması,
Genç–yerel yönetim diyaloğunun sürdürülebilir hâle getirilmesi hedeflenmiştir.

Projeye katılan gençler, öncelikle “Gençlik, Gençlik Hakları ve Politikaları Eğitimi”, “Katılım Araçları Eğitimi” ve “Sivil İzleme Eğitimi” konularında eğitimler almıştır. Eğitimlerin ardından gençler, “sivil izleme” metodolojisini kullanarak İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin yerel gençlik politika ve hizmetlerini incelemiştir. Süreçte belediyeye çalışma ziyaretleri gerçekleştirmiş ve Savunuculuk Kampı’na katılmışlardır.

Bu süreçte gençler:

Yerel gençlik hizmetlerini incelemiş,
Mevcut uygulamaları hak temelli bir çerçevede değerlendirmiş,
Tespit ve önerilerini raporlaştırmış,
İlgili yerel yönetim birimleriyle görüşmeler gerçekleştirerek politika önerilerini paylaşmıştır.

Tüm süreçte gençlerin eleştirel düşünme, savunuculuk ve katılım becerileri artmıştır.

Sivil İzleme Yöntemi

Projemizde “sivil izleme” metodolojisi kullanılarak gençlerin karar alma süreçlerine katılım becerilerinin artırılması, güçlendirilmesi ve birlikte hareket edebilmeleri amaçlanmaktadır.

Sivil izleme; mevcut bir durumun ya da sunulan bir hizmetin kalitesini değerlendirmek, eksikleri ve olası hak ihlallerini ortaya koymak amacıyla, doğrudan yurttaşların — yani hizmetten yararlananların — aktif katılımıyla yürütülen çalışmalardır. Bu yöntem, hem raporlama hem de savunuculuk süreçlerinin ilk ve en kritik aşamasını oluşturur. Mevcut politikalar, uygulamalar, ihtiyaçlar ve yasal düzenlemeler dikkate alınarak yapılan değerlendirmeler, katılımcılara güçlü bir gözlem, analiz ve karşılaştırma kapasitesi kazandırır.

Gençlerin yerel gençlik hizmetlerine ilişkin hak temelli öneriler geliştirebilmeleri için öncelikle mevcut politikaları bilmeleri, bu politikaları deneyimlemeleri ve eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirmeleri gerekmektedir. Sivil izleme yöntemi, gençlere uygulanan politikaları izleme, deneyimleme ve analiz etme imkânı sunarak bu sürece sistematik bir zemin sağlamaktadır.

Sivil İzleme modeli gençlik çalışmalarında Dört Mevsim Derneği’nin 2021 yılında “Kentime Değer” projesi kapsamında hayata geçirdiği bir yaklaşımdır. Model, ilerleyen süreçte gençlik alanında çalışan farklı kurumlar tarafından da uygulanmaya başlanmıştır.

Sivil izleme uygulamalarında temel hedefimiz; gençlerin pasif bir faydalanıcıdan ziyade soru soran, sorgulayan, talep eden ve çözüm üreten aktörler hâline gelmeleridir. Deneyimlerimiz, bu yöntemin gençlere yerel yönetimlerle iletişim kurma, karar alma süreçlerini anlama, politika üretme ve savunuculuk yapma konularında gerçek ve uygulamalı bir deneyim alanı sunduğunu göstermektedir.

Bu süreçte gençler veri toplama ve raporlama araçlarını kullanarak görüşlerini somutlaştırmış; yerel yönetim çalışanlarıyla iletişim kurarak önerilerini doğrudan ifade etmiş ve daha katılımcı bir yerel yönetim anlayışı için birlikte hareket etmiştir.

Proje Faaliyetleri

Projemiz kapsamında 7 ana faaliyet gerçekleştirilmiştir.

1. Eğitimler

Öncelikle gençler “Gençlik, Gençlik Hakları ve Politikaları Eğitimi”, ”Katılım Araçları Eğitimi” ve “Sivil İzleme Eğitimi” başlıklarındaki eğitimlere katılarak “gençlik, katılım, politika” gibi farklı konularda kavramsal olarak bilgi sahibi olmuştur.

2. Çalışma Ziyaretleri

Eğitimlerin akabinde proje katılımcısı gençler İzBB Gençlik Çalışmaları Şube Müdürlüğü ve Bornova Belediyesi Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğü ziyaret edilerek belediyelerin gençlik yaklaşımı ve hizmetleri, karar alma süreci ve uygulamaların işleyişi hakkında fikir edinmiştir. Bu ziyaretlerle, gençler karar vericilere doğrudan soru sorma fırsatı bulmuştur.

3. İzmir Yerel Gençlik Politikaları Sivil İzleme Çalışması

Eğitim süreçlerini tamamlayan gençler; yerinde ziyaret, masa başı araştırması ve veri toplama (anket, derinlemesine görüşme) yöntemlerini kullanarak İzmir’deki yerel gençlik politikalarını mercek altına almıştır.

İzmir Büyükşehir Belediyesi (İzBB) odağında yürütülen sivil izleme faaliyetleri, aşağıdaki dört ana başlık çerçevesinde gerçekleştirilmiştir:

Stratejik Analiz: İzBB Strateji Belgesi ve mevcut gençlik hizmetlerinin içerik analizi.
Mekan İzleme: Gençlik merkezlerinin işlevselliği ve erişilebilirliğinin yerinde incelenmesi.
İş Birliği Ekosistemi: Gençlik örgütleri ile yerel yönetim arasındaki diyaloğun ve ortak çalışma zeminlerinin değerlendirilmesi.
Ekonomik Durum Araştırması: İzmir’de yaşayan bir gencin bir aylık yaşam maliyetine yönelik güncel saha araştırması.

Bu süreçte elde edilen tüm bulgular, gençlerin doğrudan gözlem ve deneyimleriyle harmanlanarak bir rapor hâline getirilmiştir.

4. Çevrimiçi Buluşma

İsveç Gençlik Örgütleri Ulusal Konseyi (LSU) ve Gençlik Örgütleri Forumu (Go-For) temsilcilerinin katılımıyla, iki ülkedeki gençlik politikaları, deneyimler ve iyi uygulama örneklerinin paylaşıldığı bir buluşma düzenlenmiştir.

5. Gençlik Katılımı ve Savunuculuk Kampı

Sivil izleme faaliyetleri sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi ve bu verilerin somut politika önerilerine dönüştürülmesi amacıyla 28-30 Kasım 2025 tarihleri arasında “Gençlik Katılımı ve Savunuculuk Kampı”nda gençlerle biraraya gelinmiştir.

Bu kamp, sahadan gelen bulguların karar vericilere sunulmadan önce hazırlık yapılmasını ve gençlerin savunuculuk becerilerinin geliştirilmesini amaçlamıştır.

Üç gün süren yoğun program kapsamında gençler; izleme sürecinde elde edilen veriler paylaşmış; savunuculuk nedir, hedefleri nasıl belirlenir ve kampanya/aktivizm süreçleri nasıl yönetilir konularında teorik ve pratik yetkinliklerini geliştirmiş ve kentin politiklarını şekillendiren kurumların aktörleri ile biraraya gelerek ve yol haritalarını belirlemişlerdir.

Kamp programı kapsamında gerçekleştirilen İzmir’de Gençlik ve Yerel Gençlik Katılımı Paneli’nde İZPA Genel Müdür Yardımcısı Dr. Pınar Börü, İzBB Gençlik Çalışmaları Şube Müdürü Pelin Akbaş ve BAYETAV Akademik Çalışmalar Koordinatörü Serkan Turgut katılmıştır. Panelde, gençlerin kente dair ihtiyaçları, talep bulguları ve mevcut katılım mekanizmaları kapsamlı bir şekilde tartışılmıştır.

Gençler, Kent Politikalarını Şekillendiren Aktörlerle Bir Araya Geldi!

6. Bulguların Paylaşılması

Kampın akabinde, sivil İzleme bulguları gençler tarafından İzmir Büyükşehir Belediyesi Kadın ve Aile Hizmetleti Dairesi Başkanı Anıl Kaçar ve Gençlik Çalımaları Şube Müdürü Pelin Akbaş ile paylaşılmıştır.

Bu ziyarette yerel gençlik politikalarına dair sorunları ve önerilerini paylaşma fırsatı bulmuştur.

7. Yayınlar

Proje kapsamında edindiğimiz deneyimleri yazılı hale getirerek görünür kılmak ve “Sivil İzleme Modeli”ni kullanmak isteyen farklı paydaşlarımızla deneyimlerimizi paylaşmak amacıyla 3 yayın hazırladık.

Biz, Sivil İzleme Modeli’nin katılımcı demokrasiye ulaşmada önemli bir araç olduğunu; gençlik çalışmalarında ise gençleri hak öznesi olarak güçlendiren ve harekete geçiren etkili bir yöntem sunduğunu düşünüyoruz.

Proje uygulama sürecimizde sivil izleme uygulamalarının gençler için dönüştürücü bir etkiye sahip olduğunu gözlemledik. Bu süreçte gençler; (1) çevremizdeki her bir uygulama ve hizmetin belirlenen bir politika sonucunda hayata geçtiğini anladı. Bu politikaların oluşma sürecine ne ölçüde söz sahibi olabiliyoruz diye sorgulamaya başladı; (2) Politika üreten farklı aktörleri tanıdı, kendisini bu aktörlerden biri olarak görmeye başladı; (3) Belediyenin gençlere yönelik uygulama ve hizmetlerin bir politika konusu olduğunu farkına vardı. Bu hizmetleri ve uygulamaları eleştirel açıdan nasıl değerlendirebileceğine dair bir bakış açısı kazandı.

Umuyoruz deneyimimiz farklı şehirlerde, farklı topluluklarda gençlik çalışmasında sivil izleme çalışmalarının başlaması için ilham olur ve yol gösterir.